تاک شو و رئالیتی شو؛ درباره دو ژانر محبوب این روزها چه می‌دانید؟

اغلب اوقات برای بسیاری از کلمات نمی‌توان معنا یا دسته بندی مشخصی در نظر گرفت. تاک شو و رئالیتی شو را نیز نمی توان یک ژانر دانست، بهتر است آن را یک قالب یا فرمت برنامه سازی تعریف کنیم. 

برای درک بهتر این موضوع بهتر است اول به این سوال جواب بدهیم که «شو» چیست؟ یعنی وقتی می‌گوییم تاک شو یا رئالیتی شو، منظورمان چیست؟

همانطور که احتمالا می‌دانید، کلمه Show در فارسی به معنای «نمایش» است. در زبان انگلیسی منظور از Show، یک برنامه نمایشی است که از تلویزیون یا رادیو پخش می‌شود که البته امروزه شوهای تلویزیونی به طبع شناخته شده‌تر و محبوب‌تر هستند و انواع مختلفی نیز دارند. مانند:

• TV Show: برنامه تلویزیونی
• Game Show: مسابقه تلویزیونی
• Variety Show: برنامه سرگرمیِ ترکیبی (شامل موسیقی، کمدی، اجرا و…)
• Talent Show: برنامه استعدادیابی
• Talk Show: برنامه گفت‌وگومحور
• Reality Show: برنامه واقع‌نما

حالا در این مطلب می‌خواهیم منحصراً در مورد تاک شو‌ها و رئالیتی شو‌ها صحبت کنیم.

تاک شو چیست؟

تاک‌شو (Talk Show) به برنامه‌های تلویزیونی یا اینترنتی گفته می‌شود که که محور اصلی آن‌ها گفت‌وگو میان یک یا چند مجری با مهمانان برنامه است.

این نوع برنامه می‌‌تواند با اهداف مختلفی مانند سرگرمی، اطلاع‌رسانی، آموزش یا تحلیل تولید شود و موضوعات متنوعی از جمله ورزش، فلسفه، مسائل اجتماعی، فرهنگ، هنر، ادبیات و سیاست را در بر بگیرد.

همچنین تاک‌شوها بسته به شیوه اجرا و فضای برنامه، در ژانرهای مختلفی مانند کمدی و ماجراجویی تولید می‌‌شوند. مهمانان این برنامه‌ها نیز می‌‌توانند هنرمندان، ورزشکاران، متخصصان، شخصیت‌های برجسته یا حتی افراد معمولی باشند.

مطلب مرتبط: ژانر چیست؟ انواع ژانر فیلم در سینما و تلویزیون

تاریخچه تاک شو؛ از رادیو تا پلتفرم‌های آنلاین

برخلاف تصور بسیاری از ما، تاریخچه تاک شو به تلویزیون نه بلکه به رادیو باز می‌گردد. در دهه‌های 1930 و 1940 برنامه‌هایی رادیویی ساخته شدند که در آن یک مجری با مهمانان درباره مسائل روز، اقتصاد، سیاست، هنر و غیره به گفت و گو می‌ پرداخت. با گذشت زمان و بیشتر شدن محبوبیت این سبک از برنامه‌ها، تاک شو به تلویزیون راه یافت.

نخستین برنامه تلویزیونی گفت‌وگومحور، تاک شو «Table Talk» بود که توسط هلن سیوسات (Helen Sioussat)، از مدیران و تهیه‌کنندگان شبکه CBS، ساخته و در سال 1941 از این شبکه پخش شد.

پس از آن جو فرانکلین (Joe Franklin) مجری باسابقه رادیو و تلویزیون، تاک شویی را با ساختار مدرن تر تولید کرد که قسمت اول آن در ژانویه سال 1951 با نام «Joe Franklin, Disk Jockey» به روی آنتن رفت با استقبال گسترده مخاطبان روبه‌رو شد.

بعد از گذشت سه سال (1954)، برنامه «The Tonight Show» با اجرای استیو آلن (Steve Allen)، نوازنده و هنرپیشه اهل آمریکا، با ویژگی‌ها و سبک جدیدتری که شامل استفاده از مونولوگ طنز در ابتدای برنامه، گفت‌وگو با مهمانان، اجرای موسیقی و آیتم‌های کمدی بود ساخته شد. بسیاری از رسانه‌ها این برنامه را الگوی اولیه ابداع لیت نایت شو‌های امروزی می‌دانند.

در دهه‌های 1960 تا 1980 تاک‌شوها از ساعات پایانی شب فراتر رفتند و بسیاری از آن‌ها در طول روز نیز پخش می‌‌شدند.

در اواخر دهه 1980 نیز تاک‌شوی The Oprah Winfrey Show به عنوان یکی از تاثیرگذارترین برنامه‌های گفت‌وگومحور جهان شناخته می‌شد که تا سال 2011 ادامه داشت و نشان داد که تاک‌شو می‌‌تواند فراتر از گفت‌وگو با سلبریتی‌ها باشد.

امروزه تاک‌شوها علاوه بر تلویزیون، در بستر اینترنت و از طریق پلتفرم‌های پخش محتوا نیز تولید و منتشر می‌‌شوند.

در ایران نیز این قالب برنامه‌سازی طی سال‌های اخیر جایگاه ویژه‌ای در شبکه نمایش خانگی پیدا کرده و پلتفرم‌های مختلف، تاک‌شوهای متنوعی را با حضور هنرمندان، ورزشکاران و چهره‌های شناخته‌شده تولید و منتشر کرده‌اند.

لیت نایت شو چیست؟

با توجه به توضیحات بالا Late-night Show را می‌توان زیر شاخه ای از تاک شو دانست. همانطور که گفتیم این نوع برنامه علاوه بر گفت‌وگو با مهمان، معمولاً بخش‌های سرگرم‌کننده متنوعی نیز دارد و به همین دلیل نسبت به تاک‌شوهای معمولی ساختار پویاتر و متنوع‌تری ارائه می‌‌دهد.

از مهم‌ترین ویژگی‌های لیت‌نایت‌شو می‌‌توان به پخش در ساعات پایانی شب، اجرای یک مجری ثابت، مونولوگ طنز در ابتدای برنامه، گفت‌وگو با مهمانان، آیتم‌های کمدی و اجرای موسیقی اشاره کرد.

رئالیتی شو چیست؟

رئالیتی شو (Reality Show) یکی دیگر از برنامه‌های تلویزیونی یا اینترنتی است که که در آن افراد عادی و چهره‌های شناخته‌شده، در موقعیت‌های واقعی و از پیش طراحی‌شده قرار می‌‌گیرند.

اگر در تاک‌شو، گفت‌وگو مهم‌ترین بخش برنامه است، در رئالیتی‌شو همه‌چیز حول رفتار و تصمیم‌های شرکت‌کنندگان می‌‌چرخد. در این قالب، افراد عادی یا چهره‌های شناخته‌شده در موقعیت‌هایی قرار می‌‌گیرند که نتیجه آن از قبل به‌طور کامل مشخص نیست و مسیر برنامه بر اساس تعامل، انتخاب‌ها و واکنش‌های آن‌ها شکل می‌‌گیرد.

هرچند رئالیتی‌شوها بر پایه واقعیت ساخته می‌‌شوند، اما این موضوع به معنای نبودِ طراحی قبلی نیست؛ قوانین، چالش‌ها و چارچوب کلی برنامه از پیش تعیین می‌‌شود، اما آنچه مخاطب را پای برنامه نگه می‌‌دارد، واکنش‌های غیرقابل‌پیش‌بینی شرکت‌کنندگان است.

تاریخچه رئالیتی شو

تاریخچه رئالیتی‌شو از تاک‌شو کمی پیچیده‌تر است، چون برخلاف تصور بسیاری از مردم، این قالب با برنامه‌های امروزی مثل Big Brother یا Survivor آغاز نشده است. در دهه 1940، نخستین برنامه‌هایی ساخته شدند که افراد واقعی را در موقعیت‌های واقعی به تصویر می‌‌کشیدند.

یکی از اولین نمونه‌ها، برنامه واقع‌نمای «Candid Camera» بود که در سال 1948 توسط آلن فانت (Allen Funt) ساخته شد و تا سال 2014 نیز ادامه یافت. در این رئالیتی شو، یک دوربین مخفی، واکنش طبیعی افراد عادی را به موقعیت‌های غیرمنتظره ثبت می‌‌کرد. بسیاری آن را یکی از نخستین پیشگامان رئالیتی‌شو می‌‌دانند.

چند دهه بعد در سال 1973، با پخش رئالیتی شو «An American Family» که ساخته کریگ گیلبرت (Craig Gilbert) بود، برای نخستین بار زندگی روزمره یک خانواده به‌صورت مستمر فیلم‌برداری و از تلویزیون پخش شد.

بسیاری از پژوهشگران رسانه این برنامه را نخستین رئالیتی‌شوی مدرن می‌‌دانند، چون بدون بازیگر و فیلمنامه داستانی، زندگی واقعی افراد را دنبال می‌‌کرد.

از اواخر دهه 1990و اوایل دهه 2000، رئالیتی‌شوها به یکی از محبوب‌ترین قالب‌های برنامه‌سازی تلویزیونی در جهان تبدیل شدند.

استقبال گسترده مخاطبان از برنامه‌های رقابتی و چالشی باعث شد شبکه‌های تلویزیونی در کشورهای مختلف سرمایه‌گذاری گسترده‌ای روی این قالب انجام دهند و در مدت کوتاهی، رئالیتی‌شوهایی با محوریت رقابت، استعدادیابی، آشپزی، بقا، همسریابی و سبک زندگی تولید شوند. از جمله: 

• رئالیتی شو MasterChef (آشپزی)
• رئالیتی شو The Voice (استعدادیابی)
• ریلیتی شو American Idol (استعدادیابی)

امروزه نیز این قالب علاوه بر تلویزیون، در پلتفرم‌های آنلاین و شبکه نمایش خانگی جایگاه ویژه‌ای دارد و همچنان یکی از پرمخاطب‌ترین برنامه‌های سرگرمی در سراسر جهان به شمار می‌‌رود.

فرق تاک شو و رئالیتی شو چیست؟

تفاوت اصلی تاک شو و رئالیتی شو در محوریت برنامه است. در تاک‌شو، گفت‌وگوی مجری با مهمانان، هسته اصلی برنامه را تشکیل می‌‌دهد و مخاطب بیشتر برای شنیدن دیدگاه‌ها، خاطرات یا تجربه‌های مهمانان آن را دنبال می‌‌کند.

در مقابل، رئالیتی‌شو بر تعامل، رفتار و تصمیم‌های شرکت‌کنندگان تمرکز دارد و روند برنامه به‌واسطه اتفاقاتی که در طول چالش‌ها، رقابت‌ها یا موقعیت‌های مختلف رخ می‌‌دهد، شکل می‌‌گیرد.

به بیان ساده، اگر گفت‌وگو عنصر اصلی برنامه باشد، با یک تاک‌شو روبه‌رو هستیم؛ اما اگر روند برنامه بر اساس اتفاقات، واکنش‌ها و تعامل شرکت‌کنندگان پیش برود، آن برنامه در قالب رئالیتی‌شو قرار می‌‌گیرد. به همین دلیل، در تاک‌شو مجری نقش محوری دارد، در حالی که در رئالیتی‌شو، شرکت‌کنندگان مهم‌ترین نقش را در پیشبرد برنامه ایفا می‌‌کنند.

البته خوب است بدانید که گاهی نمی‌توان مرز این دو را کاملاً جدا تشخیص داد. زیرا بعضی برنامه‌ها از هر دو قالب استفاده می‌‌کنند؛ یعنی هم بخش گفت‌وگو دارند و هم بخش‌هایی از رقابت، چالش یا موقعیت‌های واقعی و نیمه‌واقعی.

بهترین تاک شو‌ها و رئالیتی شو‌های ایرانی

همانطور که مورد انتظار است، تاک‌شوها و رئالیتی‌شوها تنها به کشورهای خارجی محدود نبوده و در ایران نیز طی سال‌های اخیر، نمونه‌های متنوعی از این برنامه‌ها تولید شده‌است.

بسیاری از این آثار با الهام از نسخه‌های موفق خارجی ساخته شده‌اند و برخی دیگر نیز با ایده‌‌های جدید ابداع شده‌اند. برای مثال، رئالیتی‌شوی جوکر یکی از شناخته‌شده‌ترین نمونه‌های ایرانی است که با اقتباس از فرمت خارجی آن یعنی رئالیتی شو ژاپنی Documental ساخته شد و توانست مخاطبان زیادی را به خود جذب کند.

اگر شما هم به تماشای این دسته از برنامه‌های ایرانی علاقه‌مند هستید، در مطلب «بهترین رئالیتی شو‌ها و تاک شو‌های ایرانی»، فهرستی از سرگرم‌کننده‌ترین آن‌ها را معرفی کرده‌ایم که پیشنهاد می‌کنیم حتما تماشا کنید.

سوالات متداول

فیلم تاک شو چیست؟

تاک شو، فیلم یا سریال محسوب نمی‌شود، بلکه نوعی برنامه تلویزیونی است که بر گفت‌وگوی مجری با مهمانان تمرکز دارد. با این حال، بسیاری از کاربران هنگام جست‌وجوی برنامه‌های گفت‌وگومحور از عبارت «فیلم تاک شو» استفاده می‌‌کنند. بنابراین اگر با این عبارت روبه‌رو شدید، منظور همان برنامه‌های تاک‌شو است، نه یک فیلم سینمایی.

کلاس تاک شو چیست؟

اصطلاح کلاس تاک شو در صنعت تلویزیون و رسانه، یک قالب یا گونه مستقل محسوب نمی‌شود. این عبارت معمولاً برای کلاس‌هایی به کار می‌‌رود که در آن‌ها مهارت‌هایی مانند اجرا، فن بیان، مصاحبه، مدیریت گفت‌وگو و ارتباط با مخاطب آموزش داده می‌‌شود. همچنین برخی آموزشگاه‌ها از این عنوان برای کلاس‌هایی استفاده می‌‌کنند که به‌جای تدریس یک‌طرفه، به‌صورت گفت‌وگومحور و تعاملی برگزار می‌‌شوند.

ژانر تاک شو چیست؟

اگر بخواهیم خیلی دقیق پاسخ دهیم، می‌‌گوییم که تاک‌شو ژانر نیست، بلکه یک قالب برنامه‌سازی است که بر پایه گفت‌وگو می‌ان مجری و مهمانان شکل می‌‌گیرد و می‌‌تواند با موضوعاتی مانند ورزش، سیاست، سینما، فرهنگ یا طنز تولید شود. همچنین اگر این سؤال برایتان پیش آمده که ژانر رئالیتی‌شو چیست، پاسخ مشابه است؛ رئالیتی شو نیز ژانر محسوب نمی‌شود!